Thành phố Huế “mới” và những việc cần làm về lĩnh vực Văn hóa, Thể thao

  • TS Phan Thanh Hải
  • 12-08-2021
  • 164 lượt đọc
Xã hội

Ngày 6/8/2021 vừa qua, ban Thường vụ Tỉnh ủy cùng lãnh đạo một số Sở, ngành đã có buổi làm việc với Thành ủy Huế sau khi thành phố Huế được mở rộng lên gấp gần 4 lần và dân số tăng gần 2 lần, và cùng với việc mở rộng đó hệ thống chính trị của thành phố đã được kiện toàn. Tại buổi làm việc này, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao (Sở VH&TT) đã nêu một số vấn đề đề nghị lãnh đạo Thành phố Huế quan tâm và phối hợp triển khai trong lĩnh vực Văn hóa và Thể thao.

1. Về văn hóa

     1.1. Cần bảo vệ và phát huy những giá trị đặc sắc của văn hóa, con người Huế.

     Vừa qua, Thành ủy Huế vừa ban hành Nghị quyết về tuyên truyền, giáo dục, phát huy giá trị đạo đức, lối sống và phong tục tập quán Huế đặc sắc gắn với xây dựng nếp sống văn minh đô thị giai đoạn 2021-2025 và những năm tiếp theo. Nghị quyết có ý nghĩa trong việc bảo vệ và phát huy những giá trị đặc sắc của văn hóa, con người Huế nói riêng; văn hóa, con người Việt Nam nói chung. Sở VH&TT  đánh giá cao sự quan tâm của Thành ủy Huế và đề nghị thời gian tới Thành ủy, UBND thành phố tiếp tục chỉ đạo xây dựng những kế hoạch, chương trình cụ thể để triển khai có hiệu quả. Bên cạnh đó, nhằm thực hiện thành công Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 24/5/2021 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Khóa XVI về xây dựng Thừa Thiên Huế xứng tầm là một trong những trung tâm lớn, đặc sắc của cả nước, khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch giai đoạn 2021 - 2025 và tầm nhìn đến năm 2030, Thành ủy, UBND thành phố Huế cần quan tâm chỉ đạo triển khai chỉnh trang các khu vực/công viên văn hóa trên địa bàn thành phố, tiêu biểu là  khu vực cồn Dã Viên (thành công viên văn hóa, phục vụ cộng đồng), khu vực hồ Thủy Tiên; quan tâm nghiên cứu, đầu tư Dự án Công viên văn hóa Bắc Ngự Bình - Công viên vườn tượng trên địa bàn tỉnh.

     1.2. Tạo điều kiện hình thành Không gian Mỹ thuật Huế

     Thời gian qua, cảnh quan, bộ mặt đô thị Huế ngày càng khang trang, đặc biệt trên trục đường Lê Lợi; tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được và hoàn thiện trục không gian Văn hóa Nghệ thuật trên đường Lê Lợi theo Quyết định số 2209 /QĐ-UBND ngày  08  tháng 10 năm 2018 của UBND tỉnh về việc phê duyệt Đề án Không gian văn hóa nghệ thuật trung tâm thành phố Huế, lãnh đạo Thành phố Huế cần quan tâm, vì sự nghiệp chung, tạo điều kiện hình thành và phát triển không gian Mỹ thuật Huế trên trục đường Lê Lợi, đặc biệt là tạo điều kiện để thành lập Bảo tàng Mỹ thuật Huế trên trục không gian này.

     Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, hiện nay Sở Văn hóa và Thể thao đang triển khai lập Đề án sắp xếp hệ thống tượng, phù điêu, biểu tượng kiến trúc nghệ thuật và vườn tượng tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2040, đề nghị lãnh đạo thành phố quan tâm phối hợp trong việc rà soát, xây dựng phương án sắp xếp lại hệ thống các tác phẩm nghệ thuật, điêu khắc, vườn tượng tiêu biểu trên địa bàn thành phố.

     1.3. Phối hợp xây dựng Hồ sơ tham gia ứng cử Thành phố Sáng tạo UNESCO

     Thừa Thiên Huế là 01 trong 7 tỉnh/thành phố của cả nước tham gia Đề án phát triển mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO, là vùng đất lưu giữ nhiều di sản văn hóa lịch sử; trong đó, Ẩm thực Huế và Áo dài truyền thống là hai trong những giá trị văn hóa vừa mang đậm dấu ấn cung đình lẫn dân gian đang được bảo tồn và phát huy có hiệu quả tại Huế. Hiện nay, Thừa Thiên Huế đang triển khai Đề án “Huế - Kinh đô ẩm thực” và Đề án “Huế - Kinh đô áo dài Việt Nam”. Đây là cơ hội để nhân rộng, sẻ chia các mô hình phát triển kinh tế bền vững dựa trên nền tảng nhu cầu cốt lõi của đời sống con người. Nhằm khai thác tiềm năng, thế mạnh của địa phương, đề nghị lãnh đạo thành phố Huế phối hợp chặt chẽ với Sở VH&TT để xây dựng và hoàn thiện các hồ sơ về Ẩm thực Huế, Áo dài truyền thống Huế tham gia hệ thống mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO.

     1.4. Bảo tồn và phát huy giá trị Ca Huế

     Thực hiện Quyết định số 1645/QĐ-UBND ngày 07/7/2021 của UBND tỉnh về việc phê duyệt Đề án phát huy giá trị và xây dựng Ca Huế trở thành sản phẩm dịch vụ văn hóa du lịch đặc sắc giai đoạn 2021 - 2025, Sở VH&TT đang tập trung hoàn chỉnh hồ sơ Ca Huế để đệ trình UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện. Đứng trước những khó khăn về đội ngũ ca sĩ, nhạc công, tình trạng thương mại hóa dẫn đến chương trình biểu diễn bị cắt xén, chất lượng nghệ thuật không cao, Ngành văn hóa đang từng bước thực hiện các đề án, nhiệm vụ giải pháp để bảo tồn và nâng cao giá trị Ca Huế; bên cạnh đó, cơ sở vật chất, hạ tầng tại khu vực bến tòa Khâm, môi trường kinh doanh, chèo kéo khách... vần còn nhiều vấn đề cần phải xử lý. Sở đề nghị lãnh đạo Thành phố quan tâm đầu tư, nâng cấp, chỉnh trang cảnh quan tại bến thuyền Tòa Khâm, bến số 05 Lê lợi, bến thuyền chùa Thiên Mụ... để đảm bảo an toàn và mỹ quan cho việc đón khách tham quan và thưởng thức chương trình Ca Huế. Chỉ đạo các đơn vị của địa phương tổ chức thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về in ấn, quản lý và phát hành vé xem biểu diễn Ca Huế theo đúng quy định; kiên quyết xử lý các hành vi buôn bán hàng rong trong khu vực công viên và trên lòng đường đi bộ, góp phần khẳng định giá trị Ca Huế trong đời sống văn hóa nghệ thuật và trở thành sản phẩm du lịch đặc thù.

     1.5. Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng

     Nhằm xây dựng, hình thành và phát triển thói quen, nhu cầu, kỹ năng và phong trào đọc trong mọi tầng lớp nhân dân, nhất là trong thanh niên, thiếu niên, học sinh, sinh viên và chú trọng tới người dân ở vùng nông thôn, cải thiện môi trường đọc, góp phần nâng cao dân trí, phát triển tư duy, khả năng sáng tạo, bồi dưỡng nhân cách, tâm hồn, tăng cường ý thức chấp hành pháp luật, hình thành lối sống lành mạnh trong con người, xã hội Việt Nam, đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập; để thực hiện thành công các mục tiêu đặt ra tại Kế hoạch số 179/KH-UBND ngày 03/10/2017 của về Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng trên địa bàn tỉnh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, đề nghị lãnh đạo Thành phố hằng năm quan tâm, xây dựng để hình thành một số điểm, trạm, phòng đọc sách phục vụ cộng đồng, hướng đến thành lập thư viện xã, phường theo Đề án 329 ngày 15/3/2017 của Thủ tướng Chính phủ. Bên cạnh đó cần quan tâm, đồng hành cùng sự phát triển của chương trình “Tủ sách Huế”, xây dựng Huế với hình ảnh “Thành phố sách”, “Thành phố tri thức” cùng thương hiệu “Thành phố Xanh, Sạch, Sáng”.

2. Về di sản văn hóa

     2.1. Đối với hoạt động quản lý di tích

     Đến hết tháng 6 năm 2021, trên địa bàn thành phố Huế có 54 di tích đã được xếp hạng (35 di tích cấp quốc gia, 19 di tích cấp tỉnh), trong đó, UBND thành phố Huế được phân công trực tiếp quản lý 18 di tích (8 di tích quốc gia, 10 di tích cấp tỉnh) và phối hợp quản lý 36 di tích (27 di tích quốc gia, 9 di tích cấp tỉnh).

     Từ ngày 01/7/2021, Nghị quyết 1264/NQ-UBTVQH14 ngày 27/4/2021 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc điều chỉnh địa giới hành chính các đơn vị hành chính cấp huyện và sắp xếp, thành lập các phường thuộc thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế có hiệu lực; trong đó, điều chỉnh 6 đơn vị hành chính cấp xã của thị xã Hương Trà (Hương Hồ, Hương An, Hương Thọ, Hương Phong, Hương Vinh, Hải Dương; 2 đơn vị hành chính cấp xã của thị xã Hương Thủy (Thủy Vân, Thủy Bằng) và 2 đơn vị hành chính cấp xã của huyện Phú Vang (Thuận An, Phú Thượng, Phú Mậu, Phú Dương, Phú Thanh) vào thành phố Huế thì hiện nay trên địa bàn thành phố Huế có 80 di tích được xếp hạng.

     Theo dự thảo phân cấp quản lý di tích (đã lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị), UBND thành phố Huế sẽ trực tiếp quản lý 31 di tích (12 di tích cấp quốc gia, 19 di tích cấp tỉnh), phối hợp quản lý 56 di tích (39 di tích cấp quốc gia, 17 di tích cấp tỉnh). Trong số các di tích UBND thành phố Huế trực tiếp quản lý có nhiều di tích chưa được cắm mốc khoanh vùng bảo vệ và một số di tích hiện đang bị lấn chiếm (Lăng mộ Tuy Lý Vương, đường Bùi Thị Xuân; Lăng mộ Thái Phiên và Trần Cao Vân, Nhà thờ Cổ Nhạc...).

     Để bảo tồn và phát huy hiệu quả giá trị hệ thống di tích này, đề nghị lãnh đạo Thành phố phân công các đơn vị, phòng, ban nâng cao hơn nữa vai trò quản lý, phát huy giá trị di tích: trước mắt cần xây dựng kế hoạch cắm mốc tất cả các di tích do thành phố quản lý làm cơ sở cho việc cấp Giấy nhận quyền sử dụng đất di tích sau này. Bên cạnh đó, đề nghị thành phố tập trung giải quyết vấn đề vi phạm, lấn chiếm hành lang thuộc khu vực bảo vệ di tích qua phản ánh của các tổ chức, cá nhân trong thời gian qua như: di tích Khu mộ và Từ đường nhà thờ Tuy Lý Vương (thuộc phường Vỹ Dạ và phường Phường Đúc); di tích Lăng mộ và Phủ thờ Diên Khánh Vương (phường Vỹ Dạ và phường An Tây); di tích Ngôi mộ chung Thái Phiên - Trần Cao Vân (phường Thủy Xuân); di tích Nghĩa địa và chùa Ba Đồn (phường An Tây); phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế xử lý dứt điểm việc lấn chiếm di tích Võ Miếu...

     2.2. Đối với công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi các di tích đã được xếp hạng (nằm ngoài Quần thể di tích Cố đô Huế)

     Năm 2020, Sở Văn hóa và Thể thao đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị hoàn thiện việc xây dựng Đề án hỗ trợ đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi các di tích đã được xếp hạng (nằm ngoài Quần thể di tích Cố đô Huế) trên địa bàn tỉnh đến năm 2030. Đề án đã được Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua tại Nghị quyết số 18/2020/NQ-HĐND ngày 07 tháng 12 năm 2020 và Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 131/KH-UBND ngày 07 tháng 4 năm 2021 để triển khai Nghị quyết.          

     Theo đó, tổng kinh phí bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích nằm ngoài Quần thể di tích Cố đô Huế đến năm 2030 trên địa bàn thành phố Huế dự kiến khoảng 109 tỷ 249 triệu đồng, gồm: giai đoạn 2021 đến 2025 là 59 tỷ 280 triệu đồng; giai đoạn 2026 đến 2030 là 49 tỷ 968 triệu đồng để tiến hành bảo quản, tu bổ, phục hồi cho 47 di tích.

     Vì vậy, để kịp thời bảo tồn, chống xuống cấp cho các di tích theo kế hoạch đã để ra và theo tinh thần Nghị quyết số 18/2020/NQ-HĐND ngày 07 tháng 12 năm 2020, đề nghị đề nghị lãnh đạo Thành phố Huế chủ động bố trí kinh phí hỗ trợ từ ngân sách thành phố để thực hiện các thủ tục đầu tư các dự án bảo quản, tu bổ, phục hồ di tích do địa phương trực tiếp quản lý trong Quý III năm 2021. Trong đó, cần ưu tiên đánh giá hiện trạng, bố trí nguồn kinh phí cho việc tu bổ di tích có nguy cơ bị hủy hoại, sụp đổ như: di tích Đình làng An Cựu (phường An Cựu), Nhà thờ Cổ Nhạc; di tích Đình Miếu Thế Lại thượng (phường Gia Hội); di tích Đình Lại Thế (phường Phú Thượng)…

     2.3. Về hoạt động bảo tàng

     Trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế hiện nay có 05 bảo tàng công lập (Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế, Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế, Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, Bảo tàng Mỹ thuật Huế, Bảo tàng Thiên nhiên Duyên hải miền Trung tại Huế) và 02 bảo tàng ngoài công lập (Bảo tàng Đồ sứ kí kiểu thời Nguyễn, Bảo tàng Nghệ thuật thêu XQ); các bảo tàng hiện đang đóng trên địa bàn thành phố Huế, đang góp phần quan trọng trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc, đồng thời, phát huy hiệu quả trong việc phục vụ nhu cầu nghiên cứu, giáo dục, tham quan, học tập của các tầng lớp nhân dân.

     Thừa Thiên Huế là một địa bàn quan trọng, ghi dấu một giai đoạn phát triển rực rỡ của văn hóa Champa. Trong khoảng thời gian tồn tại đó, nghệ thuật Champa ở Thừa Thiên Huế đã sản sinh ra nhiều tác phẩm đặc sắc, có giá trị cao, vừa mang những đặc điểm chung của nghệ thuật Champa, vừa có những nét riêng mang tính vùng miền, phản ánh sự phát triển của văn hóa Champa ở Thừa Thiên Huế. Chính vì vậy, các di sản văn hóa Champa ở Thừa Thiên Huế có giá trị rất lớn trên nhiều góc độ về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Hiện nay, các hiện vật văn hóa Champa ở Thừa Thiên Huế đang được nhiều cơ quan, tổ chức và địa phương, cá nhân khác nhau quản lý. Do đó, phần lớn nguồn hiện vật Champa đã không được bảo quản đúng phương pháp khoa học, chưa được đưa ra trưng bày (hoặc trưng bày giới hạn) để phục vụ, đáp ứng nhu cầu tham quan. Nhằm bảo tồn và phát huy hiệu quả giá trị hiện vật Champa, đề nghị lãnh đạo Thành phố Huế chỉ đạo đơn vị chuyên môn điều chuyển các hiện vật văn hóa Champa trên địa bàn toàn tỉnh về một đầu mối tại Bảo tàng Lịch sử tỉnh, trước tiên là 12 hiện vật Champa do Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao thành phố Huế hiện đang quản lý (trước đây thuộc quản lý của Bảo tàng Văn hóa Huế). Sau đó sẽ dần dần điều chuyển các hiện vật văn hóa Champa từ các cơ quan, tổ chức khác về bảo quản và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử tỉnh.

     Bên cạnh đó cần triển khai các nhiệm vụ phát triển Bảo tàng ngoài công lập theo Nghị quyết 17/2020/NQ-HĐND ngày 07 tháng 12 năm 2020 của Hội đồng nhân dân tỉnh; hỗ trợ tạo điều kiện cho các bảo tàng Đồ sư kí kiểu thời Nguyễn, Nghệ thuật thêu XQ tổ chức các hoạt động nhằm phát huy giá trị, phục vụ phát triển du lịch. Tạo điều kiện cho sự hình thành một số bảo tàng ngoài công lập mới, trong đó ưu tiên cho những tổ chức, cá nhân đã có đủ điều kiện và có nguyện vọng thiết tha được thành lập thiết chế bảo tàng, như Không gian Tưởng niệm Lê Bá Đảng của bà Lê Cẩm Tế ở Thiên An (đã thành lập và đi vào hoạt động), bảo tàng đồ gốm sông Hương của bà Thái Kim Lan ở Hương Long, bảo tàng văn hóa của bà Cecile Lê Phạm tại 53. Hàm Nghi (đang đề xuất)...

     2.4. Về vấn đề kiểm kê di tích

     Theo chỉ đạo của UBND tỉnh, trong thời gian đến Sở VH&TT sẽ triển khai tổng kiểm kê hệ thống di sản văn hóa và hệ thống các lễ hội trên địa bàn tỉnh, trong năm 2021 sẽ chọn Thành phố Huế làm địa bàn đầu tiên để triển khai. Do vậy, đề nghị lãnh đạo Thành phố Huế quan tâm chỉ đạo các đơn vị liên quan tích cực phối hợp thực hiện công tác kiểm kê, đảm bảo chất lượng và tiến độ.

3. Về Thể dục thể thao

     Sau khi thành phố Huế được mở rộng, dân số của thành phố chiếm gần 50% dân số cả tỉnh, là địa phương có hệ thống thiết chế thể thao tương đối đầy đủ và đồng bộ, để khai thác có hiệu quả các thiết chế phục vụ nhu cầu rèn luyện sức khỏe của Nhân dân, đề nghị lãnh đạo thành phố quan tâm chỉ đạo các đơn vị chuyên môn tích cực phối hợp với các cơ quan, đơn vị đóng trên địa bàn triển khai tổ chức tốt các hoạt động nhằm đẩy mạnh phong trào rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại, nâng cao số người tập luyện thể dục thể thao; quan tâm đầu tư cơ sở vật chất thể thao đối với các xã, phường vừa mới được sáp nhập vào thành phố, đặc biệt phối hợp với ngành giáo dục để đẩy mạnh việc rèn luyện thể chất trong lực lượng học sinh trên địa bàn.

     Đề nghị lãnh đạo Thành phố quan tâm chỉ đạo, kiện toàn đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa thể thao tại Phòng Văn hóa Thông tin, Trung tâm Văn hóa Thông tin và Thể thao thành phố, đặc biệt là đội ngũ công chức văn hóa cấp xã phường sau khi mở rộng thành phố nhằm tạo sự ổn định, đảm bảo chuyên môn, nghiệp vụ, góp phần thực hiện tốt yêu cầu quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hóa, thể thao tại địa phương.

4. Tiếp tục quan tâm chỉ đạo triển khai thực việc xây dựng nếp sống văn minh đô thị và nông thôn trên địa bàn thành phố giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030; Kế hoạch thực hiện phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa giai đoạn 2021 - 2025 và 2026 - 2030; thực hiện công tác quản lý nhà nước về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước ở địa phương...Thành phố Huế  phải luôn là là đơn vị dẫn đầu, là mô hình mẫu trong việc xây dựng nếp sống văn minh đô thị và nông thôn, nhất là trong bối cảnh chúng ta đang nỗ lực phấn đấu để trong vài năm tới đưa toàn tỉnh trở thành Thành phố trực thuộc trung ương.

*

Thành phố Huế “mới” đã cởi bỏ tấm áo cũ vốn đã trở nên quá chật hẹp để vươn mình rất kịp thời, phù hợp với tâm nguyện của đại đa số các tầng lớp nhân dân. Dẫu phải sắp xếp lo toan bao nhiêu việc sau khi mở rộng, nhưng Thành phố phải thực sự quan tâm đầu tư cho việc phát triển về văn hóa, thể thao vì đây không chỉ là thước đo trình độ phát triển văn minh của đô thị của Huế - Đô thị di sản, mà còn là nhân tố quyết định để đảm bảo cho cố đô thực hiện thành công mục tiêu trở thành Thành phố trực thuộc trung ương trên nền tảng bảo tồn di sản, văn hóa, cảnh quan, thân thiện với môi trường và thông minh; xứng tầm là một trung tâm văn hóa, du lịch của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á trong tương lai gần./.




CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM